God help us all – Harry van der Molen

Harry van der Molen bespreekt voor Christendemocraat.nl het boek ‘The Pinch. How the babyboomers took their children’s future – and why they should give it back.’

__________________________________

Na jarenlang denkwerk in de oppositietijd van de Conservatieve Partij schreef de Britse minister van Universiteiten en Wetenschap, David Willetts, een boek over zijn favoriete onderwerp: de solidariteit tussen de generaties. In ‘The Pinch. How the babyboomers took their children’s future – and why they should give it back.’ analyseert hij de sociale impact van de grootste generatie ooit. Het boek geeft interessante invalshoeken en een pleidooi voor het herstel van het eeuwenoude contract tussen jongeren en ouderen.

Onzekerheid
Willetts schrijft de grote onzekerheden van deze moderne tijd toe aan de impact van de grootste, meest welvarende generatie ooit: de babyboomers. In tegenstelling tot het frequente taalgebruik in het debat wat we daarover in ons land voeren, verwijt hij deze generatie geen opzettelijk egoïsme. Alleen door de omvang van de generatie kon onze cultuur en sociale welvaartsstaat zo sterk van kleur verschieten. De angst voor atomisering van onze samenleving, de afbraak van de welvaartsstaat en de onzekere toekomst van onze kinderen noemt hij de grootste angsten. Deze drie punten zijn herkenbaar in de breuklijnen in onze huidige politieke landschap en in zekere zin ook in het groeiend populisme. Omdat een historisch grote groep deze angsten deelt hebben ze zo’n diepe impact op onze Westerse liberale samenlevingen.

Wederkerigheid
De analyses van Willetts over de oorzaken van deze angsten alleen al zijn het lezen waard. De krimpende civil society, een angst van christen-democraten, koppelt hij aan de steeds kleiner geworden gezinnen. De atomisering van de samenleving wijt hij aan de ontbrekende schakels tussen de diverse leeftijdsgroepen. Maar zijn centrale punt is dat onze samenleving verleerd is om in termen van wederkerigheid en verantwoordelijkheden te denken.
Het stelt dat de jonge generatie daar op langere termijn de dupe van is. Waar de babyboomers in veel gevallen konden profiteren van stabiele arbeidsrelaties, goede pensioenregelingen, stijgende huizenprijzen en een grote overheid, is de trend voor jongeren op al deze punten een omgekeerde. De studieschuld vertraagt de pensioenopbouw, hoge huizenprijzen de eerste woning en inmiddels blijken veel sociale regelingen onbetaalbaar. Waar beleid lang uitging van een transfer van geld van vijftigers naar jong en oud, ziet men de trend dat er meer geld gaat van jong en oud naar deze middencategorie.

Duurzaamheid
Willetts laakt de culturele keuze die aan deze trend ten grondslag ligt. Willens en wetens is de huidige generatie een dik voorschot gaan nemen op de toekomst. Pensioenregelingen zijn gebaseerd op toekomstige winsten (die door de jonge generatie gerealiseerd moet worden) en veel beleid is gebaseerd op het idee dat jongeren in de toekomst altijd beter af zijn (onderwijs is een investering in jezelf die je makkelijk terugverdient). Staatsschulden zijn leningen die bewust afgesloten zijn met het inkomen van komende generaties als onderpand. Zo dachten ook banken te kunnen overleven zonder grote reserves. De band tussen gisteren, vandaag en morgen is op grote schaal doorgesneden.

Vertrouwen
Het boek concludeert dat babyboomers te weinig waarde toekennen aan de claims van toekomstige generaties. Willetts zoekt een oplossing in herstel van het sociale contract tussen jong en oud. Hij verwacht dit van politici die zich als staatsmannen opstellen. Deze bestuurders houden de toekomst en niet de korte termijn voor ogen. In dat opzicht is de oplossing in het boek wat dun. Maar het toont en passant wel aan in welk maatschappelijk vacuüm de actuele politieke mores ons dreigt te doen belanden. God help us all.

Harry van der Molen (1980) studeerde Informatie- en Communicatiewetenschappen. Enkele jaren geleden was hij voorzitter van het landelijke CDJA. Inmiddels is hij fractievoorzitter van het CDA Leeuwarden. In zijn dagelijks leven werkt hij als directiebeleidsmedewerker bij OUDERS & COO. Hij is een fervent twitteraar.