panelarrow

Christendemocraat.nl

Kritisch & visionair

uitsnede Harry van der Molen

God help us all – Harry van der Molen

| 2 reacties

Harry van der Molen bespreekt voor Christendemocraat.nl het boek ‘The Pinch. How the babyboomers took their children’s future – and why they should give it back.’

__________________________________

Na jarenlang denkwerk in de oppositietijd van de Conservatieve Partij schreef de Britse minister van Universiteiten en Wetenschap, David Willetts, een boek over zijn favoriete onderwerp: de solidariteit tussen de generaties. In ‘The Pinch. How the babyboomers took their children’s future – and why they should give it back.’ analyseert hij de sociale impact van de grootste generatie ooit. Het boek geeft interessante invalshoeken en een pleidooi voor het herstel van het eeuwenoude contract tussen jongeren en ouderen.

Onzekerheid
Willetts schrijft de grote onzekerheden van deze moderne tijd toe aan de impact van de grootste, meest welvarende generatie ooit: de babyboomers. In tegenstelling tot het frequente taalgebruik in het debat wat we daarover in ons land voeren, verwijt hij deze generatie geen opzettelijk egoïsme. Alleen door de omvang van de generatie kon onze cultuur en sociale welvaartsstaat zo sterk van kleur verschieten. De angst voor atomisering van onze samenleving, de afbraak van de welvaartsstaat en de onzekere toekomst van onze kinderen noemt hij de grootste angsten. Deze drie punten zijn herkenbaar in de breuklijnen in onze huidige politieke landschap en in zekere zin ook in het groeiend populisme. Omdat een historisch grote groep deze angsten deelt hebben ze zo’n diepe impact op onze Westerse liberale samenlevingen.

Wederkerigheid
De analyses van Willetts over de oorzaken van deze angsten alleen al zijn het lezen waard. De krimpende civil society, een angst van christen-democraten, koppelt hij aan de steeds kleiner geworden gezinnen. De atomisering van de samenleving wijt hij aan de ontbrekende schakels tussen de diverse leeftijdsgroepen. Maar zijn centrale punt is dat onze samenleving verleerd is om in termen van wederkerigheid en verantwoordelijkheden te denken.
Het stelt dat de jonge generatie daar op langere termijn de dupe van is. Waar de babyboomers in veel gevallen konden profiteren van stabiele arbeidsrelaties, goede pensioenregelingen, stijgende huizenprijzen en een grote overheid, is de trend voor jongeren op al deze punten een omgekeerde. De studieschuld vertraagt de pensioenopbouw, hoge huizenprijzen de eerste woning en inmiddels blijken veel sociale regelingen onbetaalbaar. Waar beleid lang uitging van een transfer van geld van vijftigers naar jong en oud, ziet men de trend dat er meer geld gaat van jong en oud naar deze middencategorie.

Duurzaamheid
Willetts laakt de culturele keuze die aan deze trend ten grondslag ligt. Willens en wetens is de huidige generatie een dik voorschot gaan nemen op de toekomst. Pensioenregelingen zijn gebaseerd op toekomstige winsten (die door de jonge generatie gerealiseerd moet worden) en veel beleid is gebaseerd op het idee dat jongeren in de toekomst altijd beter af zijn (onderwijs is een investering in jezelf die je makkelijk terugverdient). Staatsschulden zijn leningen die bewust afgesloten zijn met het inkomen van komende generaties als onderpand. Zo dachten ook banken te kunnen overleven zonder grote reserves. De band tussen gisteren, vandaag en morgen is op grote schaal doorgesneden.

Vertrouwen
Het boek concludeert dat babyboomers te weinig waarde toekennen aan de claims van toekomstige generaties. Willetts zoekt een oplossing in herstel van het sociale contract tussen jong en oud. Hij verwacht dit van politici die zich als staatsmannen opstellen. Deze bestuurders houden de toekomst en niet de korte termijn voor ogen. In dat opzicht is de oplossing in het boek wat dun. Maar het toont en passant wel aan in welk maatschappelijk vacuüm de actuele politieke mores ons dreigt te doen belanden. God help us all.

Harry van der Molen (1980) studeerde Informatie- en Communicatiewetenschappen. Enkele jaren geleden was hij voorzitter van het landelijke CDJA. Inmiddels is hij fractievoorzitter van het CDA Leeuwarden. In zijn dagelijks leven werkt hij als directiebeleidsmedewerker bij OUDERS & COO. Hij is een fervent twitteraar.

  • Harry van der Molen

    Willets pleit er in zijn boek ook voor om aan duurzaamheid (impact op de natuurlijke omgeving onder andere) een (financiële) waarde te hangen en dit mee te rekenen bij de afweging van besluiten. Het ‘sociaal contract’ (bij gebrek aan een beter woord) tussen generaties strekt dus in zijn boek veel verder dan de financiële transacties in relatie tot maatschappelijke voorzieningen. Willets laat duurzaamheid zwaar wegen aangezien dit ‘onherstelbare’ schade is in tegenstelling tot andere voorzieningen.

  • Aernoud Olde

    Al sinds de WRR in 1999 een rapport schreef over generatiebewust beleid zou je verwachten dat intergenerationele solidariteit meer aandacht zou krijgen. Helaas moet ik toegeven dat bovenstaande tendensen heel herkenbaar zijn.

    Over dit onderwerp schreef Frank den Butter (hoogleraar algemene economie, VU) overigens ook al meerdere artikelen, bijvoorbeeld in ‘een schrijnend gebrek’, het boek waarin een begin gemaakt wordt met een christelijk sociale visie op rentmeesterschap (naam artikel = een generatiebewuste borging van milieukapitaal).

    Hierin schrijft hij over een wetenschappelijke benadering om mutaties in milieukapitaal mee te nemen in de intergenerationele berekening van de welvaart.
    Het zou van goed rentmeesterschap getuigen wanneer een intering op de milieukwaliteit vermeden wordt, of tenminste meegenomen zou worden in de welvaartsberekeningen.

    Voorwaar ingewikkelde materie, zeker wanneer je het een praktisch vervolg wilt geven. De laatste woorden van bovenstaand boekverslag ‘God help us all’, zijn hierbij dan ook heel terecht.